Ośrodek Kultury Norwida - nhlab.okn.edu.pl

Gdy dzień jest najdłuższy, a natura świętuje początek lata, wracamy pod Kopiec Wandy na 5. edycję wydarzenia „Strawa pod Kopcem Wandy – przywitanie lata 2026”. Motywem przewodnim tegorocznej Strawy będzie symbolika zwierząt w kulturze dawnych Słowian – ważna, choć dziś często zapomniana część ich świata. Archeologiczne znaleziska pokazują, że zwierzęta towarzyszyły ludziom nie tylko w codziennym życiu, ale również w obrzędach, wierzeniach i rytuałach.

W słowiańskiej wyobraźni były przewodnikami, opiekunami i symbolami siły, płodności, odwagi czy mądrości. Stanowiły pomost między światem ludzi a naturą i tym, co duchowe. Podczas wydarzenia inspirowanego tradycją Nocy Kupały wspólnie przyjrzymy się dawnym wierzeniom, symbolom i rytuałom związanym ze światem zwierząt. W programie znajdą się warsztaty, leśny spektakl, pokazy, działania artystyczne i rekonstrukcje inspirowane kulturą słowiańską.

Uwaga! Informacje na temat dotarcia na Kopiec Wandy znajdują się na dole strony, pod programem wydarzenia!

W tym roku przygotowaliśmy dla Was:

17.30–20.00 Oko w oko z władcami przestworzy – pokaz sokolniczy. Tłumaczenie na PJM
Wyjątkowe spotkanie z profesjonalnym sokolnikiem i ptakami drapieżnymi. To okazja, by z bliska zobaczyć te majestatyczne ptaki oraz poznać tajniki ich hodowli, treningu i codziennej opieki.

Podczas pokazu uczestnicy dowiedzą się, jak polują sokoły i jastrzębie, dlaczego są tak ważne dla ekosystemu oraz na czym polega tradycja sokolnictwa wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO (Organizacji Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury). Spotkanie będzie miało formę żywej lekcji przyrody połączonej z możliwością rozmowy z prowadzącym i zadawania pytań.

Prowadzenie: Przemysław Wróbel – sokolnik, członek Polskiego Związku Łowieckiego, przewodniczący Komisji Sokolniczej Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w Krakowie oraz łowczy. Od lat zaangażowany w rozwój i popularyzację polskiego sokolnictwa.

18.00–20.00 Bestiariusz spod Kopca Wandy – warsztaty
Rodzinne warsztaty archeologiczne inspirowane światem zwierząt i dawnymi słowiańskimi wierzeniami. Uczestnicy i uczestniczki stworzą własne fantastyczne istoty na podstawie „tropów” i fragmentów, odkrywając przy tym, jak archeolodzy rekonstruują przeszłość ze śladów i pozostałości. Wspólnie powstanie plenerowy bestiariusz, czyli księga fantastycznych stworzeń, oraz mapa magicznej krainy spod Kopca Wandy. Program uzupełni krótka rozmowa z rekwizytami o relacji ludzi, zwierząt i natury w dawnych czasach.
Prowadzenie: Dział Edukacji Archeologicznej i Wystaw Muzeum Archeologicznego

18.00–21.00 Wianki Wandy – słowiańska noc plecenia
Zapraszamy na warsztaty inspirowane dawną tradycją Nocy Kupały. W słowiańskich wierzeniach wianki miały znaczenie magiczne i ochronne – wyplatano je z roślin symbolizujących miłość, zdrowie, płodność i pomyślność. Wśród używanych dawniej ziół i kwiatów pojawiały się m.in. bazylia, paproć, róże, gałęzie dębu czy brzozy.

Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki poznają symbolikę wybranych roślin oraz krok po kroku stworzą własne wianki w atmosferze letniego święta, zapachu ziół i wspólnego działania. Nie trzeba mieć doświadczenia – wystarczy chęć tworzenia i odrobina wyobraźni.

Materiały zapewniamy na miejscu, mile widziane jest również przyniesienie własnych roślin i ziół. Zapisy 15 min przed rozpoczęciem warsztatu przy stanowisku z wiankami. Tury warsztatowe: 18.00–18.40, 19.00–19.40, 20.00–20.40. Liczba miejsc ograniczona.

Prowadzenie: Katarzyna Rajss-Kałużna – architektka krajobrazu, pasjonatka hortiterapii, florystyki i rękodzieła. Agnieszka Malawska – ogrodniczka i miłośniczka florystyki oraz ilustracji roślinnej.

18.00–20.00 Podniebne mobile – warsztaty
Warsztaty łączące działania plastyczne z dawną symboliką ptaków obecnych w kulturze słowiańskiej. W wierzeniach naszych przodków ptaki były posłańcami między światem ludzi a sferą duchową, zwiastunami zmian oraz opiekunami domostw.
Podczas zajęć uczestnicy poznają znaczenie wybranych gatunków ptaków oraz stworzą własne dekoracyjne mobile inspirowane naturą i dawnymi motywami ludowymi. Będziemy wycinać, malować i konstruować lekkie, poruszane wiatrem formy, nadając im własne znaczenia i intencje.

Prowadzenie: Monika Kocot - rękodzielniczka i edukatorka. Prowadzi autorską pracownię plastyczną Malarmo oraz współpracuje z Muzeum Etnograficznym im. Seweryna Udzieli w Krakowie. Inspiruje ją natura i tradycyjne rzemiosło.

18.00–20.00 Na uroki i zwierzęce moce – kącik u zielarki
Spotkanie poświęcone dawnym wierzeniom związanym ze światem zwierząt i ich rolą w kulturze ludowej. Ptaki, konie, bydło, węże czy owady od wieków funkcjonowały nie tylko jako towarzysze codzienności, ale również symbole ochrony, płodności, szczęścia i kontaktu z siłami natury. Wspólnie przyjrzymy się opowieściom, przesądom i znaczeniom przypisywanym zwierzętom w kulturze agrarnej oraz odkryjemy, jak silnie świat ludzi splatał się dawniej ze światem przyrody.

Prowadzenie: Cecylia Ciechańska – animatorka kultury ogrodniczej, projektantka terenów zielonych i pasjonatka dzikiej przyrody, zrównoważonego ogrodnictwa oraz tradycyjnego wykorzystania roślin.

18.00–20.00 Dotknij historii – tajemnice dawnych zwierząt
Zapraszamy do wspólnej podróży do świata archeologii i dawnych wierzeń Słowian. Na stanowisku czekać będą na Was prawdziwe kości i artefakty oglądane pod lupą, mini wykopaliska archeologiczne oraz niezwykłe opowieści o zwierzętach, które przed wiekami budziły podziw, lęk i szacunek. To pełne odkryć stanowisko pozwoli małym i dużym badaczom i badaczkom poczuć się jak prawdziwi archeolodzy. Nie zabraknie także rodzinnych aktywności, tematycznych gier i ciekawostek, rozbudzających wyobraźnię.

Prowadzenie: Sylwia i Wojtek Szlagurowie – twórcy projektu „Pokazujemy Historię”, pasjonaci archeologii, historii i edukacji poprzez doświadczenie. Od lat prowadzą warsztaty, pokazy i interaktywne wydarzenia historyczne dla dzieci, rodzin i instytucji w całej Polsce.

18.00–21.00 Pokazy i animacje Grupy Dziejawa
20.15 – Mit o stworzeniu świata – inscenizacja z udziałem publiczności przygotowana przez Grupę Dziejawa, przybliżająca dawne wierzenia, obrzędy i wyobrażenia naszych przodków o początkach świata.

W strefie Grupy Dziejawa uczestnicy i uczestniczki przeniosą się do świata wczesnego średniowiecza i poznają codzienne życie dawnych Słowian. Na miejscu będzie można zobaczyć m.in. pokazy krzesania ognia, repliki historycznych przedmiotów, elementy dawnego warsztatu tkackiego oraz wyposażenie słowiańskiej kuchni. Program wzbogacą opowieści o życiu naszych przodków, zagadki i pokazy dawnej szermierki. Dodatkową atrakcją będą warsztaty archeologiczne, podczas których uczestnicy nauczą się rozpoznawać gatunki zwierząt na podstawie szczątków czaszek i kości — podobnie jak robią to archeolodzy, rekonstruując środowisko i codzienność dawnych społeczności.

18.00–20.15 Zwierzęta Mocy - Pracowania ŻyWa + Żywa Trupa Kolędnicza
Zapraszamy małych i dużych uczestników i uczestniczki wydarzenia do odkrywania zwierząt ważnych dla naszych słowiańskich przodków i tworzenia prostych zwierzęcych masek. Symbolizujące duchy zmarłych, moc witalną oraz budzącą się naturę zwierzęta znajdą się także na wykonanych wspólnie chorągwiach.

Na finał warsztatów odbędzie się Korowód Zwierząt. Przy dźwiękach bębna i wspólnym śpiewie wyruszymy barwną procesją słowiańskich zwierząt na spacer wokół Kopca Wandy. Przewodnikiem będzie Jeleń – król lasu i symbol bujnej przyrody. Towarzyszyć nam będą także zwierzęta takie jak: niedźwiedź, ptaki, dzik, wół i lis animowane przez zespół Żywej Pracowni i Ośrodka Kultury Norwida.

Autorką wykorzystanych do korowodu zwierzęcych masek jest artystka interdyscyplinarna - Katarzyna Norka Niedźwiecka (Belanorqua), odpowiadająca od strony wizualnej za inspirowane tradycją obrzędowe teatralia działającej przy Żywej Pracowni - Żywej Trupy Kolędniczej.

19.00 oraz 19:45 Muzykanci z Dębowego Lasu – leśny spektakl dla rodzin z dziećmi. Tłumaczenie na PJM
Plenerowy spektakl muzyczno-teatralny przenoszący widzów do świata leśnych bohaterów i dźwięków natury. Opowieść o borsuku Solle i jego niezwykłych przyjaciołach – jeleniu Bemolu, lisicy Harmonii, sowie Fado czy wiewiórce Sambie – łączy teatr, muzykę i działania plastyczne. Przedstawienie odbywa się bez sceny, blisko natury i publiczności. Aktorce towarzyszy artystka tworząca na żywo wizualną oprawę spektaklu, dzięki czemu świat bohaterów powstaje na oczach widzów. Całość wzbogacona jest o elementy Polskiego Języka Migowego.

Twórczynie spektaklu: Agnieszka Kolanowska – aktorka, instruktorka teatralna i edukatorka związana z teatrem, sztuką społeczną i działaniami inkluzywnymi.
Beata Milligan – malarka i pedagożka sztuki specjalizująca się w działaniach ekologicznych i pracy z naturalnymi materiałami.

20.30–21.30 CHMARA – koncert kobiecej grupy śpiewaczej
Wieczorne spotkanie z tradycyjnym śpiewem inspirowanym dawnymi pieśniami ludowymi i wielogłosowością. Grupa CHMARA sięga do tradycyjnych melodii, harmonii i historii zapisanych w dawnych pieśniach, nadając im współczesną wrażliwość i nowe brzmienie.
To muzyczne zakończenie części artystycznej wydarzenia – pełne wspólnego śpiewu, rytmu i atmosfery letniego przesilenia.

21.00-22.00 Rozpalenie ogniska Wspólne zakończenie wydarzenia przy ogniu – symbolu oczyszczenia, wspólnoty i letniego przesilenia.

Ważne! Na większość atrakcji zapraszamy bez zapisów – wystarczy przyjść i dołączyć do wspólnego świętowania. Zapisy obowiązują jedynie na warsztaty plecenia wianków i prowadzone będą na miejscu 15 min przed rozpoczęciem warsztatu.

Tłumaczenie na Polski Język Migowy wybranych punktów programu: Jakub Studziński

Dodatkowe informacje

Nie zabraknie także atrakcji kulinarnych. W specjalnie zaaranżowanej strefie gastronomicznej na uczestników i uczestniczki czekać będą regionalne przysmaki i inne smakołyki przygotowane przez Koło Gospodyń Miejskich z Miękini oraz Furę Zieleni.

Prosimy o zabranie niezbędnego ekwipunku. Zadbajcie zwłaszcza o koce piknikowe! Na miejscu będzie beczkowóz z wodą do picia. Zabierzcie swoje kubeczki lub bidony, aby nie generować niepotrzebnych śmieci.  

Pomysłodawcą Strawy pod Kopcem Wandy jest Fundacja EcoTravel. Od 2022 roku organizatorem wydarzenia jest Ośrodek Kultury Norwida przy wsparciu finansowym Dzielnicy XVIII Nowa Huta. Projekt dofinansowano również ze środków Miasta Krakowa. Partnerami są Muzeum Archeologiczne w Krakowie oraz Arcelor Mittal.

KONTAKT:
Nowohuckie Laboratorium Dziedzictwa
Ośrodek Kultury Norwida
os. Górali 5, 31-959 Kraków
tel. +48 12 644 27 65 w. 21, 20
www.nhlab.okn.edu.pl
www.facebook.com/NHlabOKN

Jeśli masz dodatkowe potrzeby, o których powinniśmy wiedzieć, abyś mogła/mógł komfortowo, bezpiecznie i w pełni uczestniczyć w wydarzeniu, poinformuj nas o nich przy zgłoszeniu mailowym.

INFORMACJE DOTYCZĄCE DOSTĘPNOŚCI

Dojazd
Najbliższe przystanki komunikacji miejskiej: tramwajowy o nazwie Fort Mogiła oraz Kopiec Wandy. Przystanek Kopiec Wandy jest obecnie nieczynny. Do przystanku Fort Mogiła można dojechać liniami 10 i 21. Jest to przystanek na żądanie. Bezpośrenio w pobliżu miejsca wydarzenia brak parkingu samochodowego oraz innych miejsc do zaparkowania i pozostawienia samochodu.

Jak dojechać na Kopiec Wandy - film instruktażowy 

Jak dojść - krok po kroku

1. Wysiadamy na przystanku Fort Mogiła. To przystanek na żądanie.
2. Przechodzimy na drugą stronę przez tory tramwajowe. Na wprost jest tunel dla rowerów. My idziemy w prawo po różowej kostce.
3. Kończy się kostka, skręcamy w lewo w wąski chodnik, przed nami po bokach garaże.
4. Idziemy prosto wzdłuż garaży. Droga z betonowych płyt jest trochę nierówna. 
5. Dochodzimy do szerokiego utwardzonego skrzyżowania. Przecinamy je na wprost. Kierujemy się w wąską ścieżkę wśród zieleni. Dalej robi się szerzej i zmienia się nawierzchnia - idziemy po kostce brukowej.
6. Kończy się odcinek z kostką, wtedy skręcamy w prawo. Znów mamy pod stopami betonowe płyty.
7. Dochodzimy do budynku i metalowej bramy. Ponownie skręcamy w prawo.
8. To już ostatnia prosta. Dochodzimy na miejsce. Przed nami Kopiec Wandy!. 

Miejsce wydarzenia
Teren zielony wokół kopca jest dość płaski, porasta go trawa, wyznaczone ścieżki spacerowe nie są utwardzone. Na terenie zielonym wokół kopca znajdują się nieliczne ławki. Na miejscu dostępne będą leżaki plażowe.
Na szczyt Kopca Wandy prowadzi wąska wydeptana ścieżka okalająca Kopiec. Wzdłuż ścieżki brak barierek ułatwiających wchodzenie pod górę lub zejście. 

Sensoryka
Wydarzenie plenerowe z dużą ilością osób. W programie koncert, ale bez nagłośnienia. Wydarzenie trwa do godzin nocnych, brak dodatkowego oświetlenia poza paroma latarniami znajdującymi się na terenie wokół Kopca. Brak miejsc zadaszonych (w przypadku deszczu). 

Toalety
Wydarzenie zabezpieczone w toalety przenośne, w tym jedną dla osób z niepełnosprawnościami. Brak komfortki.

Inne:
Prosimy dostosować strój do pogody, ewentualnie zabrać ze sobą preparaty przeciw komarom.